Myślę, że wszyscy możemy się zgodzić z faktem, że sztuczna inteligencja na dobre rozgościła się w praktycznie każdym skrawku internetu. Tysiące prawie identycznych obrazków, podpisy generowane hurtowo, viralowe filmiki klejone według tego samego szablonu – jesteśmy zalewani masowo produkowanymi przez AI treściami wyjątkowo niskich lotów, stąd też nazwa nowego zjawiska – AI Slop (ang. pomyje). W efekcie internet, który miał nam służyć jako źródło wiedzy i pewnego rodzaju łącznik między ludźmi, powoli zmienia się w wysypisko, a poszukiwanie wartościowych materiałów robi się coraz trudniejsze.
Kampania zza oceanu
Właśnie dlatego w USA wystartowała kampania „Stealing Isn’t Innovation” pod patronatem Human Artistry Campaign: ok. 800 twórców (pisarze, aktorzy, muzycy – m.in. Cate Blanchett, Cyndi Lauper, Scarlett Johansson czy R.E.M.) mówi wprost, że firmy AI kopiują ogromne ilości kreatywnych treści z sieci „bez zgody i bez zapłaty”, a potem próbują sprzedać to jako postęp i rozwój technologii. Vince Gilligan, twórca Breaking Bad o AI mówi wprost:
„Jest to najdroższa i najbardziej energochłonna maszyna do plagiatu na świecie”
Zamiast wojny z samą technologią, ich postulat jest do bólu przyziemny: licencjonowanie, realne egzekwowanie zasad i prawo do opt-out – czyli możliwość „niewchodzenia” do bazy danych wykorzystywanych do „trenowania” AI. Kampania idzie o krok dalej: w oświadczeniu wprost wzywa firmy AI do zawierania umów licencyjnych i partnerskich z branżami kreatywnymi – i jednocześnie chwali tych, którzy już próbują grać fair. Guardian podaje przykłady: OpenAI podpisało umowy z właścicielami treści (m.in. Disney i The Guardian), a Warner Music Group zawarło deal licencyjny z generatorem muzyki Suno. Nie da się jednak ukryć, że te same firmy uważają, że wykorzystywanie wszystkiego, co jest dostępne w sieci, podchodzi pod „fair use”; czyli amerykańską doktrynę, która w pewnych sytuacjach pozwala korzystać z chronionych materiałów bez uprzedniej zgody. W Stanach posypały się już dziesiątki związanych z tym pozwów, więc ostatecznie to sądy będą rozstrzygać, gdzie kończy się „fair use”, a zaczyna naruszenie praw twórców.
Nasze podwórko
W Wielkiej Brytanii temat jest dziś równie gorący jak w USA, tylko przebiega inną ścieżką: rząd spotkał się z falą oburzenia za pomysł, by firmy AI mogły trenować swoje modele na treściach chronionych prawem autorskim domyślnie, chyba że twórcy aktywnie się „wypiszą” (opt-out). Po krytyce ze strony sektora kreatywnego, Liz Kendall (ministra nauki, innowacji i technologii) mówi już o „resecie” i zapowiada przegląd podejścia – z konkretnym terminem marca 2026 jako momentu na nowe propozycje.
Jeśli chodzi o Polskę, świeżą perspektywę na kwestię AI przedstawia Gabriela Niko, polska ilustratorka, designerka i artystka, opisując swoje własne przeżycie w poście na Instagramie. Sytuacja wyglądała tak: wiosną 2024 Gabriela znana jako @doodle_traffic wykonała szkic na podstawie zdjęcia pewnej kampanii biżuteryjnej, zmieniając interpretację kolorystyczną i liczne detale. Ponad półtora roku później Gabriela znalazła „zdjęcia” AI, wykonane na podstawie swojej pracy, co widać dość wyraźnie:
Dla wielu artystów walka z AI zaczyna przypominać gonienie własnego ogona, sama ilustratorka mówi:
„To, co jest niepokojące, to fakt, że teraz, kiedy ktoś zobaczy wszystkie te obrazy razem w internecie, może założyć, że skopiowałam referencję wygenerowaną przez AI – mimo że było dokładnie odwrotnie.”
Trudno o lepsze podsumowanie niż to, którym dzieli się Gabriela:
„Mam też narastające poczucie, że wkrótce stanie się niezwykle trudno ufać czemukolwiek, co widzimy w internecie. Z czasem ludzie mogą po prostu całkowicie stracić zainteresowanie mediami społecznościowymi.
Nawet tradycyjne, ręcznie rysowane szkice artystów mogą dziś zostać oskarżone o bycie „referencjami opartymi na AI” – bo komu chciałoby się dociekać, co powstało pierwsze?
Mimo wszystko, mam nadzieję, że w końcu zostaną wprowadzone lepsze przepisy, które skuteczniej będą chronić artystów i prawa autorskie.”
Źródła:
– https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/864951/human-artistry-campaign-ai-licensing-artists
– https://www.theguardian.com/technology/2026/jan/22/scarlett-johansson-and-cate-blanchett-back-campaign-accusing-ai-firms-of-theft
– https://www.instagram.com/p/DSaWgLOiA3Z/?img_index=1
– https://www.stealingisntinnovation.com/